Zweden

Ga naar beneden

Zweden

Bericht  Houwdegen op vr 24 aug 2012, 09:58

Een heidense bedevaart

Zo trok de mens die Jeruzalem ook al met belangstelling bekeken had zonder dat dat positieve emoties opriep, eens naar Gamla Uppsala. Het eerste wat men daar aanschouwt, is een kerkje dat hoogstwaarschijnlijk op de plek gebouwd is waar ooit een langhuis stond waar blots gehouden zijn. Het (bekende) verhaal van Adam van Bremen over die grote stenen heidense tempel blijkt nogal aangedikt te zijn, net als de verhalen over de enorme offers, maar er was een belangrijke Thingplaats en er zijn drie grote grafheuvels en ook een aantal kleine graven. Café Odinsborg, waar goede zelf gebrouwen mede verkrijgbaar is, dient als dagjesmensenuitspanning, verder is er niets en men zou blij geweest kunnen zijn als de nieuwsgierigheid de bezoeker niet naar de eerste verdieping geleid zou hebben want daar hangt een kastje met een kruisbeeld.
Het museum ter plekke is beslist niet slecht, de tentoonstelling is zonder meer boeiend, maar men doet erg zijn best om het heidendom als iets van toen af te schilderen, iets voor de geschiedenisboeken waar we verder niets mee te maken hebben. En toch is de museumwinkel aantrekkelijk: boeken, heel wat boeken, sieraden en godenbeelden en zelfs mede zonder alcohol. Ja, het bestaat en is best lekker. Dus met de goden, een runendoek, een boek en een fles naar het hotel getrokken nadat hij ermee eerst een tijdje op een van de heuvels gezeten had. Kijk je naar het noorden, zie je beneden een altaar staan dat eraan moet herinneren dat de Poolse paus op precies die plek de mis opgedragen heeft. Hij las het met een wrokkig gevoel en de gedachte: jullie zouden moord en brand schreeuwen als er iemand in of bij een kerk…
Toen stak de schalk der goden zijn handen in zijn tas, plaatste de goden op het altaar en sprak: dit is uw rechtmatige plek.
Wandelend richting het nieuwe Uppsala, dat zijn naam uiteindelijk ook aan Rome te danken heeft, wat in verband met de verplaatsing van de bisschopszetel van Gamla Uppsala naar het toenmalige Östra Aros staat wat alleen mocht als de naam Uppsala eveneens “verhuisde”, ontdekt men een meditatieplek van de Zweedse kerk. Men zou eens op heidense gedachten komen…
De heidense gedachten waren in dit geval echter de vader van de reisplannen en ook hier heeft de schalk der goden diep in gedachten uitgespookt wat er bij hem opkwam. Zo dacht hij aan Alvader die afzag om de runen te verkrijgen, pijnlijke inspanning, grote inzet, hij gaf een vette knipoog en toen stond het beeld van Hem in de zon te glinsteren. Er was ook een liefdessteen en zo hengelde zijn hand naar Freyr, aaide de god over zijn rug, lachte, bleef even en wandelde verder.

Over de Zweedse kerk gesproken (die allang niet meer rooms is, maar luthers): tot een aantal jaren geleden was je automatisch lid van de kerk, zelfs dan als je nooit gedoopt was waar je echter ook al moeilijk aan ontkwam. De lijken zijn nog steeds van de kerk want behalve in Stockholm en één andere plaats worden alle begraafplaatsen door de kerk beheerd en buiten de kerk om zul je geen plek vinden. Er bestaat iets wat je uitvaartbelasting zou kunnen noemen en die is net als de loonbelasting te betalen en gaat in dat geval rechtstreeks naar de Zweedse kerk. Kerkbelasting kent men ook en omdat ongeveer 80% van de bevolking lid is, zal die ook niet te versmaden zijn. Alle tuinmannen op de begraafplaatsen dragen een hemd waar Zweedse kerk op staat en in elke kerk liggen er missieboekjes om de mensen te vertellen wat de kerk (zogenaamd) allemaal (goed) doet. Zelfs de oude bootgraven van Vendel zijn gekerstend want op dezelfde plek vindt men nu een moderne begraafplaats met kerk. In Gamla Uppsala zie je naast de kerk ook een begraafplaats die gebruikt wordt. Dat allemaal in de buurt van de oude Thingplaats en de grafheuvels. Vanzelfsprekend is de kerk ook de eigenaar van de Zweedse crematoria. De kerk wordt ook niet moe te vertellen dat er verder niemand iets te bieden heeft want door hen verkrijg je de verlossing en het eeuwige leven. Zo zingt men nog steeds het oude liedje…

Men wordt overigens, ook tijdens rondleidingen in kerken en schatkamers, heus niet aangesproken omdat men met een - goed zichtbare - hamer rondloopt, maar de uitleg, het commentaar en de hele houding spreken boekdelen. Een hamer is eerder folklore en wordt haast niet waargenomen, zeker niet bij toeristen. In de Grote Kerk van Stockholm werd de rondleiding door een dominee in opleiding verzorgd en op het eind stak ze een kaars voor de luisteraars op en sprak een gebed. Zo is het en zo gaat het, men weet nog goed dat men staatskerk was.
Ondertussen had de bedevaarder een heus huisaltaar op zijn hotelkamer en in de avonduren werd er over de volgende dagtochten nagedacht en een en ander uitgewerkt, op zijn gemak en genietend van een beker peperdure mede. Op de prijs na mankeert er niets aan de Zweedse mede, maar het bier is beslist geen aanrader, wat bekend is, de Zweedse cider kan het hart nog wel verblijden.
Op een dag voer de reiziger naar Birka, het was mooi weer en het zicht was uitstekend. Ook al zou dat minder geweest zijn, had men het enorme kruis boven op het eilandje niet over het hoofd kunnen zien. Het moet aan die missie herinneren en vooral aan Ansgar voor wie er ook een kerk gebouwd is die op dat moment door deelnemers aan een kerkelijk zomerkamp bemand was. Gratis koffie voor elke bezoeker, ook voor de heidenen. Voor de koffie was hij al naar binnen gestapt waar een standbeeld van Ansgar staat, maar dat is niet het ergste. Er zijn muurschilderingen met teksten erbij zodat – behalve kennis van de runen – ook de kennis van het hedendaagse Zweeds van pas komt. Zo leest men dat Ansgar gods woord moest verkondigen en een licht voor de heidenen moest zijn. Zo staat het er en in hetzelfde kerkje liggen kaarsen omdat Jezus immers het licht der wereld is. Men wordt dan ook aangemoedigd een kaars op te steken en bovendien geld in de missiespaarpot ernaast te stoppen. Peinzend kreeg de bezoeker de koude rillingen, verliet de plaats van het misdrijf en verdreef zijn kippenvel met de koffie van de kerkelijke jeugd. Men moest niets van hem ook al slenterde hij slechts en glinsterde zijn hamer in de zon.
Het museum op het eiland gaat over de Vikingen en het is leuk want er staat ook een verhaal over de Thorshamer die juist ook in Birka gedragen werd om zich tegen de kerstening te verzetten en verder leest men dat Birka toen, ondanks de ijver van de missionarissen, geen christelijke stad werd. Men probeert ook uit te leggen wat het verschil tussen het heidense en het christelijke denken is, kort en krachtig en op een aansprekende manier.
Buiten is er een speeltuin met o.a. een houten oerkoe en er hangen heel veel borden met tekst en uitleg over de mythologie. Die zijn klaarblijkelijk voor de jonge bezoekers bedoeld en het is allemaal mooi gedaan. Je vindt de naam van een god, een reus of een gebeurtenis en er wordt verteld wie dat is en/of wat er gebeurd is. Glimlachend las de bezoeker de teksten die vrij goed zijn, alleen vroeg hij zich op weg naar de boot af of hij daar wat achter moest zoeken: zijn de oude verhalen er alleen voor kinderen? Leuk voor de kinderkamer en voor de rest van geen enkel belang? De volwassenen houden zich wel met iets anders bezig, zijn deze verhalen ontgroeid – is het dat?
Misschien, misschien niet, maar ondanks de driftige pogingen de heidense sporen te verdoezelen, kan de heidense bezoeker zijn hart ophalen als hij bereid is wat speurwerk te doen. Op die momenten voelt hij zich van harte welkom, voelt zich thuis als hij op bepaalde plekken rondloopt of zit of ligt.
Na het bezoek aan Vendel liep hij door naar Ottarshögen, ging uiteindelijk mijmerend boven op de heuvel liggen. De bloemen bloeiden weelderig en de zon verwarmde zijn huid. De bus bracht hem in de late middag terug naar de bewoonde wereld. Op zijn hotelkamer werkte hij zijn treinreis voor de donderdag uit, de tweede donderdag van zijn reis, zijn op een na laatste dag. Dat moest Torshälla worden, een plaats die naar Thor vernoemd is en waar ooit een offerplaats was. Vandaag de dag staat er een enorm Thorsbeeld in de rivier en in het museum ter plekke kan men er meer over te weten komen en ook over de kunstenaar A. Ebeling.
Speurend stak de reiziger de rivier over nadat hij van het beeld genoten had en kwam bij een kerk, een mooie kerk, althans van binnen, en achter het altaar bevond zich het oude deel. Hij bekeek alles en dacht: hier of bij de heuvel achter de kerk - dit was Thors plek en zo schreef de schalk der goden een groet aan Thor in het gastenboek, verliet de kerk en beklom de heuvel, ging zitten, genoot van de dag. Dankte de goden voor een boeiende reis toen hij opstond en zijn weg vervolgde – naar het dichtstbijzijnde station dat zo’n 10 km verderop lag.

Houwdegen

Vrouw Aantal berichten : 13
Woonplaats : Roergebied
Registration date : 02-07-11

Profiel bekijken

Terug naar boven Ga naar beneden

Terug naar boven


 
Permissies van dit forum:
Je mag geen reacties plaatsen in dit subforum