Het Midzomerfeest - Benny Van Gelder

Ga naar beneden

Het Midzomerfeest - Benny Van Gelder

Bericht  Adelbert op wo 29 jun 2011, 07:34

Het Midzomerfeest - door Benny Van Gelder


Het midzomerfeest verwijst naar de zomerzonnewende op 21 Zomermaand (jun.) en de volkse tradities die er mee gepaard gaan in voornamelijk Noord-Europa. Oorspronkelijk werd dit feest met de Juliaanse kalander gevierd op 24 Zomermaand (jun.), dus nu drie dagen na de feitelijke zonnewende. Volgens een middeleeuwse schrijver zijn de drie grote kenmerken van de midzomer vieren; de vreugdevuren, de processie met fakkels rond de velden, en de gewoonte van het werpen van een wiel. Het gebruik van het werpen van een wiel zou betekenen dat de zon, die nu met het hoogste punt bereikt in de ecliptica, begint nu af te dalen. Daarnaast was er ook het plukken van kruiden die op die dag meer geneeskrachtig zijn dan op andere dagen. Hiervan werd o.a. ook de kruidenwis gemaakt en opgehangen aan de deur of plafond.

De mythe die het meest in verband wordt gebracht met midzomer is deze van de moord op Balder. Frig, de moedergodin, droomde dat er iets vreselijks zou gebeuren met haar zoon. Daarom moesten alle dingen een eed zweren om Balder nooit kwaad te doen. Maar de marentak was te jong om die eed af te leggen en Loki wist dat. Iedereen mocht Balder bekogelen met alles maar niets bleek de zoon van Odin en Frig te deren. Tot Loki een pijl of speer gemaakt van de marentak, aan Hodur de blinde, gaf. Niets vermoedend wierp hij de pijl naar Balder die dood neervalt. Het sterven van Balder, de Lichtgod, zou het korten van de dagen symboliseren. Hodur, de duisternis, zal langzaamaan terrein winnen. Dit gebruik wordt herhaald in het zogenaamde gaaischieten waarbij de schutter zelf de koningsgaai wordt. Net zoals Balder bij zijn terugkeer na Ragnorak, zelf op de troon van Odin zal zetelen. De patroon van vele schuttersgilden is Sint Sebastiaan, die net als Balder, vastgebonden met pijlen gedood werd.

In de 7de eeuw waarschuwde Sint Eligius de inwoners van Vlaanderen, die nog maar pas waren bekeerd tot het Christelijke geloof, voor het heidense zonnewendefeest. Christenen mochten niet deelnemen aan deze feestelijkheden. Later werd dit feest, net als de winterzonnewende, gekerstend tot de feestdag ter ere van de geboorte van Johannes de Doper op 24 Zomermaand (jun.). Het evangelie van Lucas (Lucas 1:36) stelt dat Johannes werd geboren omstreeks zes maanden vóór Jezus. Na de langste nacht in Wintermaand (dec.) werd symbolisch Christus geboren, de brenger van het licht, wat overeenkomt met heidense symboliek van de onoverwinnelijke zon, die na midwinter herboren wordt. De dag dat Johannes de Doper symbolisch geboren wordt, zullen de dagen korten. Net als de zon terug dieper in de wateren zakt om ‘gedoopt’ te worden…









In Vlaanderen, Nederland en Duitsland wordt het midzomerfeest niet meer op grote schaal gevierd. In 1653 verbood het stadsbestuur van Neurenberg de heidense festiviteiten zelfs. Aangezien tegenwoordig steeds meer mensen interesse tonen in de heidense gebruiken van hun voorouders wint midzomer, net zoals in Vlaanderen en Nederland, ook in Duitsland echter opnieuw steeds meer aan belang. In Zwaben en Baden gaan jongens en meisjes, hand in hand, springen over de midzomer vreugdevuur. Ze bidden dat de hennep kan groeien drie el hoog, en ze in branden wielen van stro en rollen deze de heuvel af. Soms, als de mensen springen over het vreugdevuur riepen zij, "Vlas, vlas! Kan het vlas dit jaar groeien zeven el hoog.” Bij de viering van midzomernacht en zomerzonnewende, geloofden de mensen dat planten op geneeskrachtige en magische krachten hebben en werden deze geplukt. Vreugdevuren werden ontstoken om zich te beschermen tegen de duistere krachten waarvan werd geloofd dat ze vrij spel hadden vanaf het moment was aangebroken waarop het aantal uren daglicht opnieuw afnam. Balder is dood, de reuzen komen!

In Engeland werd midzomer gevierd vanaf de dertiende eeuw met het aansteken van vreugdevuren en veel eten en drinken. In het Angelsaksisch noemde midzomer litha, waarbij de maanden Zomermaand (jun.) en Hooimaand (jul.), aerra litha en aeftera litha noemden, zijnde voor midzomer en na midzomer. Bij ons kennen we vooral het midzomerfeest in Stonehenge met de moderne hippie druïden. Tegenwoordig gebeurt dit vooral nog in de heuvels van Cornwall. In Cornwall noemt midzomer Golowan, wat zowel vreugde als licht betekent. Het wordt gevierd vanaf 23 Zomermaand (jun.) (Sint Jansavond) tot en met 28 Zomermaand (jun.) (Sint Pietersavond).
Ook bij de Keltische Ieren werd midzomer gevierd. Deze traditie dateert uit de tijd voordat het chr*stendom zijn intrede deed in Ierland. In Ierland wordt de avond van 23 Zomermaand (jun.) Bonfire Night genoemd, "nacht van de vreugdevuren". In veel steden vinden er het weekend voor of op midzomer concerten plaats en wordt vuurwerk afgestoken. Op het platteland worden op de heuveltoppen vreugdevuren ontstoken. De wortels van dit feest gaan terug op het Keltisch heidense midzomerfeest ter ere van de Godin Aine, de Ierse evenknie van Venus of Freya. De as van de vreugdevuren werd over de akkers verstrooid om het land te zegenen en de gewassen te beschermen.

Op de Britse eilanden wordt op midzomer ook de strijd uitgebeeld tussen de eikenkoning en de hulstkoning. De eikenkoning heerst tijdens dat deel van het jaar van het lengen van de dagen, vanaf midwinter tot midzomer en de hulstkoning heerst in het andere deel van het jaar, vanaf midzomer tot midwinter. Dit verhaal bevat zowel Keltische als Germaanse motieven maar hier over uitweiden zou een artikel op zich worden.



In Denemarken worden de feestelijkheden rond de zonnewende Sankt Hans aften genoemd. Tegenwoordig worden in de kustgebieden op deze dag grote vreugdevuren ontstoken op de stranden en op plaatsen in het binnenland gebeurt dit aan de rand van een meer, langs waterlopen of in parken. Het feest dateert uit de tijd van de Vikings en tot 1770 was het een officiële feestdag die werd gevierd op de avond van 23 Zomermaand (jun.). Het was de dag waarop men kruiden gingen plukken die ze de rest van het jaar gebruikten om mensen te genezen.

In het hedendaagse Zweden wordt midzomeravond of kortweg midzomer (midsommarafton of midsommar) gevierd op de vrijdag die in de periode van 19 Zomermaand (jun.) tot 25 Zomermaand (jun.) valt. Het is samen met Kerstmis het belangrijkste feest van het jaar. De vrijdag van midzomeravond is geen officiële feestdag, maar veel mensen nemen die dag vrij of stoppen rond het middaguur met werken en vanaf de middag wordt er feest gevierd. De dag erna, de eigenlijke midzomerdag, is wel een officiële feestdag, maar dan vinden er geen festiviteiten meer plaats.




In Zweden is de traditie dat er een meiboom (majstång of midsommarstång in het Zweeds) wordt geplant. Daarbij wordt veel gedronken en traditioneel haring gegeten. Jonge meisjes plukken bloemen om ze onder hun hoofdkussen te leggen in de hoop op mooie dromen over hun toekomstige echtgenoot. Huizen versieren met groen werd geacht geluk te brengen voor de bewoners. Voor veel Zweden is deze feestdag een dag van feesten en de start van de zomer. De mensen verlaten de steden en trekken massaal naar het platteland, dikwijls naar een buitenverblijf, om te vieren. Deze gebruiken zijn ook terug te vinden in Finland, dat lang deel uitmaakte van Zweden. In Noorwegen wordt midzomer Sankthansaften of Jonsok genoemd en het wordt gevierd op de avond van 23 Zomermaand (jun.).
Bij de Romeinen was het zomersolstitium, 24 Zomermaand (jun.), gewijd aan Fors Fortuna, een Godin die later met de Griekse Tyche werd gelijkgesteld. Tijdens het zomersolstitium werden de tempels van Fors Fortuna met bloemen versierd. Ovidius beschrijft in zijn Fasti dat ook de boten die over de Tiber mensen naar haar tempels brachten, versierd werden met slingers en bloemen en op dit feest werd rijkelijk wijn gedronken.

Bij de Slavische volkeren heet dit feest Kupalo is dus genoemd naar de oude heidense einde van de zomerzonnewende en het begin van de oogst (midzomer). In de westerse Oekraïense Lemko regio en Prešov regio heette Sobitka. In de christelijke tijden heeft de kerk geprobeerd de traditie onderdrukken en niet te vervangen met de feestdag van de geboorte van Johannes de Doper (24 Zomermaand (jun.)) Maar het bleef deel van een volks ritueel als het festival van Ivan Kupalo.

Van Kupalo werd geloofd dat hij als de God van de aarde, vruchtbaarheid en liefde zal zorgen voor een goede oogst. Kupala was dan de vrouwelijke pendant hiervan. 'Kupalo Eva' ('Ivan's Avond') was de enige tijd van het jaar wanneer de aarde haar geheimen onthuld en liet varens bloeien op plaatsen waar schatten begraven waren. Het enige moment waarop bomen spraken. Het was ook de enige tijd van het jaar van de vrije liefde. Aan de vooravond verzamelden ongehuwde jonge mannen en vrouwen buiten het dorp in het bos of in de buurt van een beek of vijver. Daar maakten ze 'Kupalo vuren' een oude heidense gewoonte om offers te brengen en rituele dansen te voeren rituele liederen te zingen. Ze sprongen over de vuren, baden in het water (een daad van zuivering), en speelden spelletjes met seksuele connotaties.



In Bohemen vinden we gelijkaardige taferelen zoals in Duitsland, de Baltische en Slavische landen maar hier trekken de mensen rond met brandende bezems. In Bulgarije noemt men het midzomerfeest, Enyoved of Enyov’s dag, ook voor de orthodoxe kerk daar, is deze dag gewijd aan Johannes de Doper. Net zoals elders in Europa waar midzomer nog gevierd wordt, worden op deze dag kruiden geplukt omdat deze op deze dag meer geneeskrachtig zouden zijn. Het zien van de dageraad op deze dag zou voor het ganse jaar voor geluk zorgen.

In Litouwen waren festiviteiten op midzomer een traditie waarbij vreugdevuren werden ontstoken, maar het communisme van de Sovjet-Unie onderdrukte deze traditie. Tegenwoordig wint midzomer ook in Litouwen langzaam aan weer aan belang. In Letland wordt midzomer Jāņi genoemd. Het is een nationale feestdag die door zowat de hele bevolking wordt gevierd. Op deze dag worden liters bier gedronken en wordt midzomerkaas gegeten onder het zingen van volksliedjes ter ere van Jāņi. Ook hier worden vreugdevuren ontstoken en net als in Estland springen de deelnemers aan de festiviteiten over het vuur. In Estland worden de feestelijkheden rond de zonnewende Jaanipäev ("Johannesdag") genoemd.

Zoals we merken wordt midzomer en het daarmee nu verbonden feest van Johannes de Doper nog op vele plaatsen in Europa gevierd. Misschien wordt het hoog tijd om bij ons in Vlaanderen dit feest opnieuw leven in te blazen! Dit kunnen we in samenwerking met volkschristelijke bewegingen om zo via een eerste tussenstap toch al de Sint Jansvuren terug te laten branden …

Bron: nieuwsbrief Traditie

Adelbert

Man Aantal berichten : 1916
Registration date : 31-01-09

Profiel bekijken

Terug naar boven Ga naar beneden

Terug naar boven


 
Permissies van dit forum:
Je mag geen reacties plaatsen in dit subforum